Witamina D to jedna z najważniejszych witamin dla zdrowia człowieka. Choć nazywana jest „witaminą”, działa jak hormon regulujący wiele procesów w organizmie. Jej unikalność polega na tym, że aż 80–90% zapotrzebowania może być zaspokajane poprzez syntezę skórną pod wpływem promieni UVB. Niestety w klimacie umiarkowanym, zwłaszcza w Polsce, od października do kwietnia synteza ta praktycznie nie zachodzi, przez co niedobory są bardzo częste.
Witamina D wpływa na funkcjonowanie układu immunologicznego na wielu poziomach. Zwiększa aktywność makrofagów i limfocytów, wspiera odpowiedź przeciwwirusową i przeciwbakteryjną oraz zmniejsza ryzyko infekcji dróg oddechowych. Badania potwierdzają, że osoby z prawidłowym poziomem witaminy D rzadziej chorują, a infekcje przebiegają u nich łagodniej.
Zdrowe kości i mięśnie
Najbardziej znaną funkcją witaminy D jest regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej. Witamina D:
poprawia wchłanianie wapnia i fosforu z przewodu pokarmowego,
wspiera mineralizację kości,
zapobiega osteoporozie i złamaniom,
poprawia funkcję mięśni i zmniejsza ryzyko upadków u seniorów.
Braki witaminy D u dzieci prowadzą do krzywicy, a u dorosłych do osteomalacji i osłabienia układu ruchu.
Wpływ na układ nerwowy i psychikę
Receptory witaminy D znajdują się również w mózgu. Odpowiada ona za:
regulację nastroju i poziomu serotoniny,
zmniejszenie ryzyka depresji sezonowej,
poprawę funkcji poznawczych,
wsparcie regeneracji układu nerwowego.
Niedobór witaminy D szczególnie zimą może nasilać zmęczenie, senność i problemy z koncentracją.
Rola w metabolizmie, sercu i regulacji hormonów
Coraz więcej badań wskazuje, że witamina D wpływa również na:
regulację poziomu glukozy i wrażliwość komórek na insulinę,
funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego,
regulację stanu zapalnego w organizmie,
prawidłowe wydzielanie hormonów.
Jej niedobór wiąże się z większym ryzykiem otyłości, chorób metabolicznych, nadciśnienia oraz przewlekłych procesów zapalnych.
Dlaczego niedobory są tak częste?
Najważniejsze przyczyny to:
niewystarczająca ekspozycja na słońce,
praca w pomieszczeniach,
stosowanie filtrów UV,
dieta uboga w naturalne źródła witaminy D (ryby, żółtka, nabiał),
otyłość i problemy z wchłanianiem.
W Polsce większość populacji wykazuje niedobór, dlatego suplementacja jest zalecana od jesieni do wiosny.
Podsumowanie
Witamina D jest niezbędna dla odporności, zdrowia kości i mięśni, prawidłowej pracy mózgu oraz regulacji metabolizmu. Jej niedobór prowadzi do licznych zaburzeń i jest bardzo powszechny, dlatego warto regularnie badać poziom 25(OH)D i suplementować ją zgodnie z zaleceniami specjalistów.
