Zakrzepica to choroba, w której w naczyniach krwionośnych tworzy się skrzep utrudniający lub blokujący prawidłowy przepływ krwi. Najczęściej mówi się o zakrzepicy żył głębokich kończyn dolnych, czyli sytuacji, gdy skrzep powstaje w głębiej położonych żyłach nóg. To schorzenie, którego nie wolno lekceważyć, ponieważ nieleczona zakrzepica może prowadzić do groźnych powikłań, w tym zatorowości płucnej. NFZ podkreśla, że w przypadku podejrzenia choroby zakrzepowo-zatorowej nie należy leczyć się samodzielnie, lecz zgłosić się do lekarza.
Jak powstaje zakrzepica?
Do zakrzepicy dochodzi wtedy, gdy krew zaczyna krzepnąć w miejscu, w którym nie powinna. Ryzyko zwiększa się, gdy przepływ krwi jest spowolniony, ściana naczynia krwionośnego zostaje uszkodzona albo organizm ma zwiększoną skłonność do krzepnięcia. Taka sytuacja może pojawić się m.in. po operacji, urazie, długim unieruchomieniu, wielogodzinnej podróży, w ciąży, przy otyłości, paleniu papierosów, chorobach nowotworowych lub podczas stosowania niektórych leków hormonalnych. CDC wskazuje, że żylna choroba zakrzepowo-zatorowa jest poważnym, ale w wielu przypadkach możliwym do ograniczenia problemem zdrowotnym.
Najczęstsze objawy zakrzepicy
Objawy zakrzepicy mogą być różne, a czasem choroba rozwija się skrycie. Najbardziej typowe dolegliwości dotyczą jednej nogi. Może pojawić się ból łydki, obrzęk kończyny, uczucie ciężkości, ocieplenie skóry, zaczerwienienie lub tkliwość przy dotyku. Charakterystyczne jest to, że objawy często występują jednostronnie — jedna noga jest wyraźnie bardziej obrzęknięta lub bolesna od drugiej. Medycyna Praktyczna wymienia m.in. ból łydki podczas chodzenia, jednostronny obrzęk, ocieplenie kończyny i poszerzenie żył powierzchownych jako możliwe objawy zakrzepicy żył głębokich.
Nie każdy ból nogi oznacza oczywiście zakrzepicę, ale niepokojące objawy warto skonsultować z lekarzem. Szczególnie ważne jest szybkie działanie, gdy dolegliwości pojawiły się nagle, nasilają się lub występują po operacji, porodzie, urazie albo długiej podróży.
Kiedy zakrzepica staje się szczególnie niebezpieczna?
Najgroźniejszym powikłaniem zakrzepicy żył głębokich jest zatorowość płucna. Dochodzi do niej wtedy, gdy fragment skrzepu odrywa się i wraz z krwią przemieszcza do płuc. Objawy alarmowe to nagła duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel z krwią, omdlenie, silne osłabienie lub przyspieszone bicie serca. CDC wskazuje, że przy zatorowości płucnej mogą występować m.in. niewyjaśniona duszność, ból w klatce piersiowej, kaszel z krwią i omdlenie.
W takiej sytuacji nie należy czekać na wizytę planową — trzeba pilnie skontaktować się z pomocą medyczną.
Jak wygląda diagnostyka i leczenie?
Rozpoznanie zakrzepicy opiera się na wywiadzie lekarskim, badaniu fizykalnym oraz badaniach dodatkowych. Lekarz może zlecić m.in. badanie USG Doppler żył oraz badania krwi. Leczenie zależy od stanu pacjenta, lokalizacji skrzepu i ryzyka powikłań. Najczęściej stosuje się leki przeciwkrzepliwe, potocznie nazywane lekami „rozrzedzającymi krew”, choć w rzeczywistości ich zadaniem jest ograniczenie powiększania się skrzepu i zmniejszenie ryzyka kolejnych zakrzepów.
Ważne jest, aby nie przyjmować takich leków na własną rękę. Ich stosowanie wymaga decyzji lekarza, ponieważ mogą zwiększać ryzyko krwawień i muszą być dobrane do konkretnej sytuacji zdrowotnej.
Profilaktyka zakrzepicy – co można zrobić?
Ryzyko zakrzepicy można zmniejszać poprzez regularny ruch, unikanie długiego siedzenia bez przerw, dbanie o prawidłową masę ciała, odpowiednie nawodnienie i rezygnację z palenia papierosów. Podczas długiej podróży warto co jakiś czas wstać, przejść się, poruszać stopami i łydkami. U osób po zabiegach lub z dużym ryzykiem lekarz może zalecić profilaktykę farmakologiczną albo leczenie uciskowe. Medycyna Praktyczna wskazuje, że profilaktyka może obejmować m.in. leki zmniejszające krzepnięcie krwi oraz leczenie uciskowe.
Zakrzepica to choroba, którą trzeba traktować poważnie. Szybka reakcja, właściwa diagnostyka i przestrzeganie zaleceń lekarskich znacząco zmniejszają ryzyko groźnych konsekwencji.
